De vlag van Malawi

Malawi test de democratie met nieuwe verkiezingen

Afrika is een bijzonder continent en na bijna zeven jaar dachten we wel wat gewend te zijn. Toch blijven deze twee Nederlanders zich hier verwonderen. Ik weet niet of je er iets van hebt meegekregen, maar Malawi gaat door een interessante periode wat betreft de democratie. In dit blog lees je wat meer over de politieke geschiedenis en vooral over wat het afgelopen jaar zo bijzonder maakt.

Nadat de regio onder de Britse vlag bekend stond als British Central Africa en later als Nyasaland (nyasa betekent ‘meer’), werd Malawi onafhankelijk verklaard in 1964. Tot 1993 stond Malawi onder leiding van Dr Hastings Kamuzu Banda, die zichzelf in 1971 liet uitroepen tot President For Life. Hij was hoog opgeleid en ontwikkelde zichzelf verder tijdens zijn jaren in onder andere de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Ghana voor hij naar Malawi terugkeerde. Zijn presidentschap vertoonde al gauw alle tekenen van een dictatuur en velen begonnen hem te vrezen. Er was slechts een radiozender en die verkondige continu zijn verhaal. In alle overheids- en zakelijke gebouwen was het verplicht zijn foto te hangen. Het was zelfs verboden een klok, poster of andere foto hoger aan de muur te hebben dan het portret van ‘His Excellency’. Er waren allerlei kledingvoorschriften voor vrouwen, en mannen mochten geen langer haar hebben dan tot op de kraag. Was dit toch het geval bij buitenlandse bezoekers, dan werden die aan de grens eerst geknipt voor ze verder mochten. Sprak je je ongenoegen uit over de president, dan werd je per direct gearresteerd.

Hastings Kamuzu Banda

President Banda was een controversieel figuur in de geschiedenis van Malawi

Tijd voor verandering

De internationale druk nam toe onder leiding van onder andere Amnesty International. Toen ook de Kerk liet merken verandering te willen, kwamen er steeds meer opstandjes in het land. Op 14 juni 1993 kreeg de bevolking uiteindelijk de kans om tijdens een referendum voor of tegen een democratisch systeem met meerdere politieke partijen te stemmen. Een overweldigende meerderheid stemde voor, zodat er op 17 mei 1994 eerlijke verkiezingen werden gehouden. Dr Muluzi won en een van zijn belangrijkste taken als president, was het verbeteren van de grondwet.

Valse hoop

We spoelen een aantal jaar vooruit naar 2014, toen Peter Mutharika de verkiezingen won. Hij was een grote favoriet vanwege zijn indrukwekkende CV. Bovendien was hij voorheen de adviseur van zijn zeer geliefde oudere broer, die president was van 2004 tot hij overleed in 2012. De Vice President Joyce Banda werd toen automatisch de eerste vrouwelijke president van Malawi, maar kreeg niet genoeg stemmen om dat te blijven tijdens de nieuwe verkiezingen in 2014.

Zoals wel vaker het geval, bleek Peter Mutharika helaas niet de president te zijn waar iedereen op hoopte. Het enige wat onder zijn leiding groeide, was corruptie. Langzaam en geleidelijk, totdat het te laat was en Malawi er tot over haar oren in vast zat.

Peter Mutharika

President Mutharika bleek voor velen een teleurstelling

Wederom tijd voor verandering

Het hele land keek uit naar de verkiezingen in mei 2019. Zelfs Mutharika’s Vice President, Dr Saulos Chilima, was uit de partij gestapt om zijn eigen partij op te richten. Daarnaast groeide de populariteit van oppositieleider Dr Lazarus Chakwera. Velen hoopten op een nieuwe regering waarbij Chakwera en Chilima goed zouden samen werken. Echter, Mutharika won de verkiezingen.

Al snel ontstonden er geruchten dat er gesjoemeld was met de resultaten. Uiteraard ontkende Mutharika dit en hij verschool zich vooral achter het feit dat verschillende internationale commissies de verkiezingen hadden gecheckt. Als onder andere de EU en de VN zeggen dat alles volgens de regels is gegaan, zal dat wel kloppen, toch? Nou niet dus. Het Westen had weer eens iets te veel door de vingers gezien en gelukkig hielden oppositieleiders Chakwera en Chilima vol.

Vice President Chilima

Vice President Chilima besloot zijn eigen politieke partij te starten

Langdurige onderzoeken

Er bleken allerlei zaken te zijn misgelopen tijdens het stemmen en vervolgens het tellen. Het grootste schandaal, was de stapel district uitslagen die met Tipp-Ex gecorrigeerd waren. Allemaal in het voordeel van Mutharika… In eerste instantie lachte iedereen Mutharika uit, omdat dit overduidelijk zijn fraude aantoonde. Maar al gauw bleek het een enorme uitdaging om hem af te zetten. Zowel de electorale commissie als bijna de volledige regering hielden vol dat alles gewoon klopte en dat Mutharika de rechtmatige president was. Inmiddels begonnen zelfs zijn eigen aanhangers in het land zich achter de oren te krabben. Er werden overal steeds meer vredige demontraties georganiseerd, terwijl de oppositie via de wet vanalles probeerde.

Uit allerlei onderzoeken kwam steeds meer bewijs op tafel en uiteindelijk moesten zelfs de internationale commissies toegeven dat ze het een en ander ‘’over het hoofd’’ hadden gezien.

Vredig protest

Overal in het land werd vredig geprotesteerd

Een bewogen rechtszaak

Men kon niet meer onder een rechtszaak uit. Gedurende drie maanden, werden de vijf plotseling beroemde rechters dagelijks met legertanks rondgereden. De zware beveiliging (inlcusief camoeflage pakken en helmen gedecoreerd met takken, midden in de stad) was nodig, want de spanningen in het land liepen op. Demonstraties werden steeds minder rustig, maar liepen nooit echt uit de hand. Malawianen blijven een vredig volk, maar ze waren ontzettend kwaad. De wanhoop van Mutharika werd het meest duidelijk, toen de rechters bekend maakten dat iemand had geprobeerd hen om te kopen. Gelukkig wisten ze de verleiding te weerstaan!

Op 3 februari kwam eindelijk het verlossende woord: de verkiezingen werden ongeldig verklaard. De regering kreeg 150 dagen om de stembussen weer tevoorschijn te halen en tot die tijd zou Mutharika president blijven. Hij ging natuurlijk meteen in hoger beroep, maar dat mislukte. Vervolgens probeerde hij nieuwe verkiezingen uit te stellen vanwege de ontbrekende financiën, maar dit werd opgelost. Zijn volgende poging was het uit zijn duim zuigen van aantallen COVID-19 besmettingen, maar het volk was vastberaden om opnieuw te stemmen.

Een overwinning voor de democratie

Op 23 juni was het dan zo ver. De voorbereidingen bleken een uitdaging, want pas een maand van tevoren werd er een nieuwe electorale commissie aangesteld. Vanwege de corona crisis konden allerlei internationale organisaties ook niet aanwezig zijn. De meeste ‘’goede doelen’’ waren immers naar hun thuislanden gevlucht eerder dit jaar. Gelukkig draaien Malawianen hun hand niet om voor een uitdaging. In plaats van internationaal toezicht, werden er leiders uit de gemeenschap aangesteld om het stemproces te begeleiden. En vooral om te zorgen dat er nergens Tipp-Ex in de buurt kwam!

Het verwerken van de stemmen

Het handmatig tellen van de stemmen was een hele klus

Het verwerken van de stemmen, duurde langer dan normaal. Men ging voorzichtig te werk en wilde absoluut geen fouten maken. Mensen waren bang dat Mutharika toch weer iets voor elkaar had gekregen. Dat zou bijna zeker op een soort burgeroorlog uitdraaien. De spanning in het land groeide tot zaterdagavond laat de uitslag bekend werd gemaakt. Ik weet niet wat er in de rest van het land gebeurde, maar hier in Lilongwe was het een explosie van gejuich toen Chakwera werd uitgeroepen tot nieuwe president. Hij en Chilima hadden tijdens de verkiezingsstrijd besloten om hun partijen als het ware samen te voegen, zodat ze een nog grotere kans hadden tegen Mutharika. Met resultaat! Dit kleine Afrikaanse land mag trots zijn.

Nieuwe President Chakwera

De verwachtingen voor Malawi’s nieuwe President Chakwera zijn hoog

En nu verder

De verwachting is dat de nieuwe regering vrij snel maatregelen neemt om de economie een zetje te geven. Vooral om nog even verder te varen op de positieve golven. Wij zelf hebben vooral vertrouwen in Chilima, die weer (nog steeds?) Vice President is. Hij heeft een zakelijke achtergrond en lijkt goed te weten wat hij wil voor het land. Bovendien begrijpt hij wat voor grote rol toerisme kan spelen voor de economie. Met zijn 47 jaar is hij nog een jonkie in de politiek, dus de kans is groot dat hij nu zijn ego aan de kant heeft gezet om over een aantal jaar alsnog zelf president te worden!

4 replies
  1. Joke Scherpenzeel
    Joke Scherpenzeel says:

    Interesant om dit allemaal te lezen!!En ik begrijp dat deze uitslag blijdschap geeft!Hoopvol naar de toekomst van Malawi!!

    Reply
  2. Monique Hezemans
    Monique Hezemans says:

    Tjeeminee wat een verhaal, wat een doorzetters de Malawianen!!! Ik zet dan wel mijn vraagtekens bij de rol van de EU en de VN?? En ook wat voor opleiding je als president in het westen volgt om vervolgens bij terugkeer een dictatuur te beginnen.🤔.maar goed dat is weer een hele andere discussie natuurlijk🤑😬 😅
    Gefeliciteerd met deze nieuwe president en vice president, klinkt als een goed koppel!
    En hopelijk dat het toerisme nu meer op gang gaat komen zodat jullie het straks lekker druk gaan krijgen🍀🍀🍀

    Reply
    • Dilo
      Dilo says:

      Ja dat zijn ook vragen die wij hebben… Discussie voor een keertje rondom een kampvuur!
      Voor nu zijn we positief en kijken we vooruit!

      Reply

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *